Uitzendingen naar het buitenland. Waar sociaal verzekerd?

De arbeidsmarkt wordt steeds internationaler. Steeds meer werknemer zijn dan ook buiten hun (oorspronkelijke) woonland werkzaam. Indien een werknemer in een ander land werkt dan zijn woonland, zal bepaald moeten worden welk land ten aanzien van het salaris belasting mag heffen. Ook zal in die situaties beoordeeld moeten worden in welk land de werknemer sociaal verzekerd is. In dit memo gaan wij in op de sociale zekerheidsaspecten van werknemers die in een ander land werken dan waar zij (normaliter) woonachtig zijn. Het land waar een werknemer woonachtig is, wordt bepaald aan de hand van de feitelijke omstandigheden. Hierbij speelt onder meer een rol waar het gezin van de werknemer verblijft en waar de werknemer een eigen woning heeft.

Binnen de Europese Unie1 regelt de EG-verordening 1408/71 waar een werknemer sociaal verzekerd is. Hoofdregel is dat de werknemer verzekerd is voor de sociale verzekeringen in het land waar hij werkzaam is, het zogenoemde werklandbeginsel. De Verordening kent echter in bijzondere situaties uitzonderingen. Wanneer een werknemer tijdelijk werkzaam is in een ander land dan waar hij normaliter woon- en werkachtig is, dan kan hij onder voorwaarden in het oorspronkelijke woonland sociaal verzekerd blijven. Tevens gelden er speciale regels voor de situatie dat de werknemer in twee of meer landen werkzaam is. Daarnaast heeft Nederland nog met diverse landen verdragen inzake de toewijzing / uitwerking van de sociale zekerheid gesloten.

Tijdelijke uitzending naar een EU/EER land of Zwitserland
Als een werknemer uitsluitend in een ander EU/EER land of Zwitserland werkt, is de hoofdregel dat hij verzekerd is in het werkland. Een werknemer3 die vanuit Nederland tijdelijk naar een ander EU-land wordt uitgezonden kan op grond van de Verordening 1408/71 onder de Nederlandse sociale zekerheidswetgeving blijven vallen. Hij blijft dan verzekerd in het (oorspronkelijke) woonland. Indien sprake is van tijdelijke uitzending (detachering) dan kan een detacheringsverklaring (E 101) verkregen worden. Deze verklaring wordt op verzoek van werkgever of werknemer afgeven door de een orgaan dat door het lidstaten is aangewezen. Voor Nederland is de Sociale Verzekeringsbank (SVB) het aangewezen orgaan, afdeling internationale detachering. In deze verklaring verklaart de SVB dat de sociale zekerheidswetgeving van Nederland van toepassing blijft op de werknemer en kan de werknemer in het buitenland aantonen dat hij in Nederlands verzekerd blijft.

In twee landen werken
Indien de werknemer zowel in zijn woonland als in Nederland werkzaam is, dan is de sociale zekerheidswetgeving van het woonland van toepassing. Dit geldt overigens niet wanneer de werkzaamheden in het woonland van zeer geringe betekenis zijn. Denk hierbij aan het lezen van stukken, voorbereiden van vergaderingen en het ontvangen van bezoek. In dat geval is de werknemer sociaal verzekerd in het werkland (in casu Nederland).